Mary Muscat hija akkademiku, avukat, lettur fl-Università ta’ Malta u eks-spettur tal-pulizija. Hija kienet ukoll wa?da mill-kandidati g?all-Kummissarju tal-Pulizija meta ?ar?et is-sej?a ta’ sentejn ilhu u illum ?ier?a g?all-elezzjoni ?enerali mal-Partit Nazzjonalista fuq it-3 distrett.
M. Inti ?ier?a g?all-elezzjoni l-ewwel darba wara ftit snin li applikajt g?all-po?izzjoni ta’ Kummissarju tal-Pulizija. Jien ninterpreta l-istorja tieg?ek b?ala uffi?jal tal-pulizija li mintix tara li qed issir bi??ejjed ?ustizzja u tixtieq li tag?mel iktar biex din issir. Tajba l-interpretazzjoni tieg?i?
T. Il-?ustizzja g?extha ?ajti kollha u meta nitkellem dwarha, g?alkemm ng?allem, ma nkunx biss qed nitkellem fuq teorija. Fil-qasam tal-?ustizzja jien kont xi ?add minn ?ewwa li qieg?da t?ares kemm ?ewwa u kemm barra. Esperjenzajt il-?ustizzja meta saret u rajt ukoll meta saritx. Fejn nara li l-pulizija mhux qed tiffunzjona sew, nixtieq li nara?ha tiffunzjona jew tiffunzjona a?jar. Jien kont irtirajt mill-po?izzjoni tieg?i ta’ spettur u sentejn ilhu ?ar?et is-sej?a g?all-kummissajru u sibta b?ala opportunita biex inkompli nikkontribbwixxi. Ji?ifieri, r-risposta tieg?i hija iva, nixtieq nara li ssir iktar ?ustizzja.
B’mod spe?ifiku kif tixtieq tara li l-pulizija tag?mel iktar ?ustizzja?
Ming?ajr ma’ noqg?od nid?ol f’ideolo?iji u manfiesti, l-aktar proposta importanti u fl-immedjat hija l-awtorita ?entrali ta’ due diligence. Din mhux biss talking point jew xi ?a?a biex nuru li taparsi qed isir xi ?a?a, imma xi ?a?a li trid issir f’termini ta’ paradigm shift. Il pulizija hija kultura, li g?andha n-nies tag?ha u l-?erarkija tag?ha din ?iet mittiefsa bil-korruzzjoni. B’korruzzjoni qed ng?idu ma tag?milx ix-xog?ol kif suppost jew by omission jew by commission. Due diligence trid to?loq din il-bidla li ma tippermettix il-korruzzjoni. I?da, biex isiru dawn l-affarijet trid tag?milhom ukoll u mhux biss titkellem fuqhom. Jien ?ri?t fil-politika g?ax ma tistax titkellem biss u trid ixxammar il-kmien u tag?mel xi ?a?a. Issa, sabiex ng?idu kollox, saru affarijiet tajbin ta?t il-Kummissarju l-?did, imma ?afna minn dawn l-affarijiet kienu parti minn managerial exercise u g?adha ma ?ietx indirizzata l-kultura.
Kif inhi l-korruzzjoni fil-pulizija? Dan mhux statement ?afif.Tista’ tid?ol f’iktar dettall? By omission nassumi meta ma tinvestigax u by commission meta tkun b’mod attiv parti mill-korruzzjoni, sewwa?
?a nibba?a r-risposta fuq l-inkjesta pubblika tal-qtil ta’ Daphne Caruana Galizia. Mill-inkjesta pubblika ?ar?u ?afna instanzi fejn il-pulizija ma ?aditx azzjoni u dawn kienu by omission, ?eneralment affarijiet u pro?eduri ?ag?ar imma li jsitg?u jimpattaw bil-kbir l-investigazzjoni e?empju jkollok file u ma tie?ux azzjoni fuqu. Jew inkella jkollok uffi?jali tal-pulizija li jg?idulek li kellhom l-understanding li ma jsir xejn. L-ikabr bi?a’ tieghi hija li dawn in-nies huma m?ar?in biex ji?bru l-provi u jarawhom b’g?ajnehom stess u xorta j?alluwhom jintilfu. E?empju ?g?ir li nistg?u nu?aw b?ala metafora u li issa jaf kul?add bih. Kul?add jfitakar il-filmat tal-?urnalist ji?ri wara persuna ta’ bank partikolari. Kien hemm ?afna sitwazzjonijiet o?ra simili fejn il-pulizija ?allew l-evidenza tintilef. Din mhux kwistjoni ideolo?ika. Il-pulizija intu?at b’dak il-mod g?ax ovjament hemm l-opportuntia li wie?ed jista’ jie?u xi ?a?a lura minn dan it-tip ta’ a?ir. Apparti minn hekk, il-pulizija qed tintu?a b’mod ?a?in b’mod aktar wiesa u ?enerali wkoll mhux mill-att biss ta’ korruzzjoni. Ezempju, re?entament rajna kif ?ew? pulizija li sfrattaw serqa ta’ bank kellhom jiffa??jaw iktar minn sittin bullet fid-direzzjoni tag?hom. L-awtoritajiet g?alqu g?ajnejhom g?all-fatt li dawn l-uffi?jali kienu fil-periklu li jtiilfu ?ajjithom f’xog?olhom meta waslu ma’ qbil ma’ min allegatament spara fuqhom. B’dak il-kaz rajna kif qisu l-pulizija qed ji?u trattati b?ala disposable mill-awtoritajiet u din hija wkoll l-istess mentalita ta’ min hu fil-poter li wkoll twassal g?all-korruzzjoni fil-pulizija.
X’kont tag?mel differenti kieku sirt kummissarju tal-pulizija minflok Angelo Gafa?
G?all-intervista tal-Kummissarju, a?na konna ?ejna mitluba nag?mlu pjan g?all-erba’ snin. In?identalment hafna mill-affarijiet li pproponejt jien, qed isiru imma b’mod diffrenti. Li kont nag?mel differenti ?gur huwa li nne??i l-uffi?jali li qabel kienu involuti f’korruzzjoni b’kull mod. G?ad hemm uffi?jali li dawn minflok ?ew investigati sempli?iment ing?atalhom transfer biex jg?attulhom. G?ala qed jipprote?uwhom? Lili kienu jg?iduli, alla?res issir int Kummissarju, g?ax min jaf kemm tag?mel ?sara. Da?gur li kienu jg?idu hekk, g?ax jien kieku ma kontx nittollera min kien korrott.
Ta?t l-amministrazzjoni ta’ Joseph Muscat esperjenzajna diversi skandli serji ?afna ta’ korruzzjoni. S’issa g?adu ?add ma ?ie imressaq fuq dawn k-akku?i. Ta?seb li dan huwa nuqqas tal-pulizija jew vera ma ?ara xejn ?azin?
Na?seb li ?ara ?afna ?azin ta?t l-amministrazzjoni ta’ Joseph Muscat u kien hemm ?afna nuqqasijiet mill-pulizija wkoll u dan qalitu l-inkjesta pubblika ta’ Daphne Caruana Galizia u qalet ukoll fejn saru l-i?balji. Jien ng?id li imnella g?andna l-kun?ett tas-separazzjoni tal-poteri g?ax kieku s-sitwazzjoni kienet tkun ?afna ag?ar. Nemmen ukoll li g?ad baqa’ x’nisimg?u fuq ka?ijiet ta’ korruzzjoni tal-passat i?da intilfet ?afna evidenza wkoll u hemm ir-riskju li ?abba dan il-fatt ?ertu kaijiet ma jissolvewx.
Hemm per?ezzjoni hemm barra li f’pajji?na l-?ustizzja hija qawwija fuq min hu dg?ajjef u fuq min hu b’sa??tu hija ?anina. E?empju re?enti ?afna huwa t-tabib li ?ie m?arrek fuq traffikar ta’ droga meta dan it-tabib kien qed ju?a l-prodotti mede?inali tal-kannabis g?all-pazjenti tieg?u. Ta?seb li g?andna ?bilan?i kbar fil-?ustizzja f’Malta?
Da?gr u l-i?bilan?i ?ejjin minn ?ew? binarji. Fuq l-aspett ta’ kif ?ew imfassla u implemntati l-li?ijiet tal-kannabis u l-ka? tat-tabib, il-problema qieg?da g?ax g?andek kunflitt bejn diversi li?ijiet din hija xi ?a?a li l-le?i?latur missu ra mal-awtoritajiet minn qabel. It-tieni nett il-pulizija tiffoka iktar fuq ?ertu reati milli o?rajn. E?empju jien meta kont inkarigata ta’ distrett kont ng?id imma kif qatt ?add ma tressaq fuq log?ob tal-azzard u u?urua meta din kienet issir fil-miftu? f’?ertu postijiet? G?alxiex il-pulizija ma jinvestigawx fuq dawn l-affarijiet? Forsi mhxu tla??aq? Pulizija g?andu ?abta li ja?dem fuq dak li ji?i irraportat u ma jkunx pro-attiv ja?dem fuq ka?ijiet o?ra li ma ji?ux irrapurtati. Jekk e?empju, da?lu ?afna rapporti fuq offi?i ta’ parke??, u ma ta?dimx fuq ka?ijiet o?ra li ma ji?ux irra?ortati, ser ting?ata l-impressjoni li l-aktar ka?ijiet komuni huma ka?ijiet tal-parke?? meta ma jkunx il-kaz. Hemm ?afna xi jsir fuq kultura minn dan l-aspett.
Inti ktibt artiklu fejn g?edt li dak li sej?ulu raid fuq id-dar ta’ Joseph Muscat ma kienx fil-fatt raid. Ta?seb li Joseph Muscat qieg?ed ji?i prottet?
It-terminolo?ija kienet ?a?ina g?ax dak kien search u mhux raid. Issa jekk huwiex protett, skont, u jiddependi g?ax il-fatt li qieg?ed ittawwal l-investigazzjoni hemm iktar probabilta li tintilef l-evidenza. Issa trid tara jekk tintilef l-evidenza tkunx intilfet b’negli?enza jew g?ax korruzzjoni. Jista’ jkollok problema ta’ ri?orsi wkoll. Kul?add kien jaf e?empju li l-Economic Crimes Unit tal-pulizija ma kellux uffi?jali biex ja?dem. Ma kienx sar ta?ri? mag?hom u l-ebda sforz biex jitjieb id-dipartiment. Illum qed isir ftit bidla anke g?ax kellna l-pressjoni internazzjonali. Imbag?ad g?andek kwistjoni o?ra u jien biex niddeskriviha in?obb nu?a l-metafora tat-tomba ta’ Tutankhamun fl-E?ittu peress li ?add ma’ kien ried jifta?ha. G?andek il-problema tat-taboo u l-mentalita ta’ dik il-?a?a jien ma immissix mag?ha.
Allura, pulizija mhuwiex motivat li jaqbad ?ut kbar sabiex jag?mel tajjeb g?all-karriera tieg?u? Nassumi li n-norma g?andha tkun li ladarba pulizija jag?mel su??ess b’ka?ijiet kbar ser tag?mel isem g?aliha, le?
Da?gur, inti dejjem ?a jkollok motivazzjoni biex tag?mel isem g?ax imbag?ad meta ti?i g?all-promotion ?a tkun itkar fa?li. Imma din tista’ tkoll ta?dem kontrik. X’ji?ifieri? Darba ktibt artiklu entitolat Robert Bobby imma online ?ie ippubblikat btitlu differenti. Kul?add kien jaf li meta l-Kummissarju John Rizzo tella’ ?ew? im?allfin fuq korruzzjoni, ma kienx be?a’. Imma, illum mhawnx nies ta’ stoffa b?alu g?ax jaf jg?idulek li jekk nag?mel hekk, promotion ma ne?odiex jekk jibqa’ l-istess gvern. Motivazzjoni hemm imma backing u appo?? m’hemmx.
Il-Partit Nazzjonalista ippropona abbozz ta’ proposti li jindirizzaw il-korruzzjoni fil-politika u pporpona wkoll li jikkriminalizza l-asso?jazzjoni tal-politkanti ma’ organizazzjonijiet kriminali. G?ala importanti li?i b?al din?
?ertu reati jsiru reati fil-li?i ma?-?mien. Xi ?a?a tista’ tkun immorali imma legali u b’hekk issir, sakemm ikollna bi??ejjed kuxjenza li nag?mluha illegali. Irridu na??ornaw ru?na ma’ dak li suppost ilhu di?a je?i?ti fis-sistema legali tag?na ji?ifieri din hiwja kwistjoni ta’ ?mien. Dan huwa argumrent morali u realta. L-u?uru kienet da?let fil-li?i Maltija fit-2002. Kemm ilha te?i?ti imma l-u?ura? Darba niftakar kollega kien ressaq lil xi ?add fuq il-banking act talli a?ixxa ta’ bank u ma kienx, u l-ka? waqa’ imma imbag?ad dak il-ka? intu?a b?ala stepping-stone beix tinkiteb il-li?i kontra l-u?ura. B?alissa, a?na qeg?din fil-limbu u ma rridxu nammettu li hemm reati li jridu jid?lu fil-kodi?i kriminali tag?hba. Apparti li g?andna b?onn investigaturi esklussivament ja?dmu fuq l-investigazzjonijiet u mhux ikollhom imorru l-qorti wkoll.
Re?entament, mietet mara o?ra allegatament maqtula mill-ma?bub tag?ha. Qed nitkellem fuq il-kaz ta’ Rita Ellul. Rita Ellul kienet darbtejn g?amlet rapporti lil-pulizija fuq ka? ta’ vjolenza domestika imma spi??at maqtula xorta. Ta?seb li l-pulizija g?andhom jerfg?u xi ftit responsabbilta ta’ dan id-delitt? ?afna nisa qed jo?or?u fuq social media jallegaw li mhux qed isibu g?ajnuna kbira mill-pulizija fuq ka?ijiet ta’ vjolenza domestika.
Darba kelli artiklu ippubblikat entitolat, Handle gold dust gently u kien rigward sentenza ta’ appaell ta’ vjolenza domestika fuq mara li mill-pulizija, semug?ha xi tliet sezzjonijiet differenti u ma kienx hemm kommunikazzjoni bejniethom bir-ri?ultat li l-vittma ?iet ivvitimazzata aktar. Dan kien ka? fejn il-pulizija ma prote?ewx il-vittmaq kif suppost. Probabli kien hemm kwistjoni ta’ territorjalita meta l-pulizija ma kooperawx bejniethom. Dan il-ka? kien re?enti waqt il-pandemija tal-Covid. Il-pulizija jridu jorganizzaw ru?hom sew u din qalitha l-qorti wkoll. L-artiklu kien entitolat Handle ghost gently g?ax fl-1894 kien sar raid g?and ?ojjellier fejn il-pulizija kienu tajru d-deheb fil-workshop li kien f’forma ta’ trab bir-ri?ultat ovjament, li lil dan il-?ojjellier kienu g?amlulu l-?sara. Dan kien ressaqhom il-qorti u talab g?ad-danni u l-ka? ma kienx reb?u g?ax f’dak i?-?mien ma stajtx tressaq l-istat fuq danni. Il-punt tieg?i huwa li l-pulizija mhumiex untouchables u anke huma jridu jerfg?u r-responsabbilta meta ji?baljaw.
X’ta?seb li hemm b?onn isir biex ji?i riformat il-korp tal-pulizija?
Jien nibda mit-ta?ri? u nitkellem b?ala avukat. L-ewwel kwistjoni hija li l-pulizija qed jitg?allmu l-li?i kriminali mill-i?balji g?ax jien kont ng?allem l-akkademja. Kif tista’ ittini 8 lezzjonijeit biss biex ng?allem il-kriminal lir-rekluti? Imbag?ad g?andek i?-?ivil, li ?add ma jrid jid?ol fih. U l-pulizija ma jridux jitg?allmuh. Il-gvern stess ta l-prosekuzzjoni lill-Avukat ?enerali ji?ifieri dak sinjal li l-gvern prattikament mhux jafda lill-pulizija.
Il-pulziija trid issir xjenza. Barra minn Malta biex issir pulizija trid tmur il-kulle?? u tie?u degree. Na?seb li biex issir supretendent irid ikollok minimament BA. Nemmen li rridu nag?mlu ta?ri? b’sa??tu. Biex til?aq supretendent irid ikollok minimament BA. .
It-tieni ?a?a li g?andha b?onn issir u semmejtha di?a hija l-awtorita ?entrali tad-due diligence biex tieqaf il-korruzzjoni fil-korp. Apparti minn hekk tajjeb ukoll isiru mekkani?mi interni li jiprpevjenu l-possibilta ta’ korruzzjoni.
L-a??ar ?a?a u mhux l-inqas hemm b?onn li l-pulizija jkollha indepndenza totali b?al qrati u g?alissa g?adha parti mill-ferg?a e?ekuttiva tal-gvern. G?ad irridu nid?lu f’diskussjoni kif din trid issir, imma din hija inevitabbli g?ax bis-sistema kif qeg?din b?alissa spi??ajna f’sitwazzjoni gravi simili ta’ kif konna fi snin tmenin fejn min wettaq reati gravi ta’ korruzzjoni ma nqabadx.
Website Editor
Historian and Publisher
Leave a Reply